Bumin
Kağan
VI. yüzyılın ortalarında Orta Asya bozkırlarının siyasi dengelerini değiştiren Bumin Kağan, 552 yılında Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşuna öncülük etti. Bu site, onun hayatını ve tarihî mirasını kaynaklara dayalı olarak inceler.
Bumin Kağan'ın hayatı
Göktürk Kağanlığı'nın kuruluş süreci ve Bumin Kağan'ın bu süreçteki rolü.
Bumin Kağan, VI. yüzyılın ortalarında Orta Asya bozkırlarında ortaya çıkan Göktürk siyasi teşkilatının kurucu hükümdarıdır. Göktürkler, bu dönemde Juan-Juanların siyasi hâkimiyeti altında bulunuyordu.
Bumin liderliğindeki Türk toplulukları zamanla askerî ve siyasi açıdan güç kazandı. 552 yılında Juan-Juan Devleti'ne karşı kazanılan zafer, Göktürk Kağanlığı'nın bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmasını sağladı.
552: Bir devletin kuruluşu
Bumin Kağan, Juan-Juan Devleti'ni yıkarak bağımsız Göktürk Devleti'ni kurdu ve “İl Kağan” unvanını aldı. Ancak kuruluş yılında hayatını kaybetti. Ardından oğlu Kara ve daha sonra kardeşi Mukan yönetimi devraldı.
İstemi Yabgu
Bumin Kağan'ın kardeşi İstemi, Göktürk siyasi yapısının batı yönündeki faaliyetlerinde önemli bir rol üstlendi. Böylece Göktürk siyasi alanı kısa sürede Orta Asya'nın ötesine doğru genişledi.
Bumin'in tarihî önemi yalnızca bir hükümdar olmasından değil, Türk adını devlet adı olarak öne çıkaran Göktürk siyasi teşkilatının kurucusu kabul edilmesinden kaynaklanır.
Kronoloji
Göktürk tarihinin kuruluş dönemindeki başlıca gelişmeler.
Göktürkler tarih sahnesinde
Çin kaynaklarında Göktürklerin siyasi gücünün belirginleştiği dönem.
Batı Wei ile diplomatik ilişki
Göktürkler ile Çin'deki Batı Wei Devleti arasında ilk resmî ilişkiler kuruldu.
Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşu
Bumin Kağan Juan-Juan Devleti'ni yıktı ve bağımsız Göktürk Devleti'ni kurdu.
Bumin Kağan'ın ölümü
Bumin Kağan'ın ölümünün ardından devlet yönetimi haleflerine geçti.
Mukan Kağan dönemi
Mukan Kağan döneminde Göktürk siyasi ve askerî gücü daha da genişledi.
Göktürklerin tarihî coğrafyası
Göktürk tarihinin önemli merkezlerini modern harita üzerinde inceleyin.
Göktürk Kağanlığı'nın coğrafyası
Göktürk siyasi alanının Avrasya'daki genişliğini gösteren tarihî harita.
Avrasya'nın büyük siyasi güçlerinden biri
Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşundan sonraki dönemde siyasi etki alanı Orta Asya'dan batıya doğru genişledi.
Harita, Göktürk siyasi coğrafyasını tarihî kaynaklar ve modern haritalama çalışmaları temelinde görselleştirmektedir.
Haritanın kaynağını görüntüle
Bumin Kağan'ın tarihî mirası
Göktürk siyasi geleneğinin sonraki Türk tarihi üzerindeki etkileri.
Devlet geleneği
Göktürk Kağanlığı, Türk adını resmî devlet adı olarak kullanan ilk siyasi teşkilat olarak tarihî açıdan büyük önem taşır.
Avrasya siyaseti
Göktürkler Orta Asya'daki siyasi dengelerin yanı sıra Çin, Sasanîler ve batıdaki topluluklarla ilişkiler kurdu.
Yazılı kültür
Daha sonraki Göktürk döneminde dikilen Orhun Yazıtları, Türk tarihinin en önemli yazılı kaynakları arasında yer aldı.
Ötüken
Ötüken ve Orhun havzası, Göktürk siyasi dünyasının en önemli merkezlerinden biri hâline geldi.
Bozkır siyaseti
Atlı savaşçılık, hareketli askerî güç ve boylar arası siyasi örgütlenme devletin gücünün temel unsurları arasındaydı.
Türk kimliği
Göktürk siyasi teşkilatı Türk adının güçlü bir devlet yapısıyla ilişkilendirilmesinde önemli bir tarihî dönüm noktası oluşturdu.
Görsel arşiv
Bumin Kağan ve Göktürk tarihine ilişkin haritalar ve modern tarihî tasvirler.
Kaynaklar
Bumin.tr'de kullanılan tarihî bilgiler ve görseller için başvurulan temel kaynaklar aşağıda yer almaktadır.
TDV İslâm Ansiklopedisi — Türk
Göktürklerin ortaya çıkışı, Bumin'in Juan-Juanları yenmesi ve 552 yılında Göktürk Devleti'nin kuruluşu hakkında temel başvuru kaynağı.
Kaynağı ziyaret etBumin Kağan Tasviri
Bumin Kağan'ın modern tasviri. Eser Wikimedia Commons'ta Arslankagan tarafından hazırlanmış ve CC0 olarak sunulmuştur.
Görsel kaynağını ziyaret etFirst Turkic Khaganate Map
Birinci Göktürk Kağanlığı'nın siyasi coğrafyasını gösteren Wikimedia Commons haritası.
Harita kaynağını ziyaret etGöktürk Kağanlığı — 576
Yaklaşık 576 yılı Göktürk Kağanlığı'nın Avrasya'daki siyasi alanını gösteren harita.
Harita kaynağını ziyaret etFirst Turk Khaganate — 600
Göktürk Kağanlığı'nın yaklaşık 600 yılındaki siyasi coğrafyasını gösteren harita.
Harita kaynağını ziyaret etTurkic Khaganate 6th–8th Centuries
6–8. yüzyıllardaki Göktürk siyasi coğrafyasını gösteren modern harita çalışması.
Harita kaynağını ziyaret etWikimedia Commons — First Turkic Khaganate
Göktürk Kağanlığı'na ilişkin farklı harita ve görsellerin bulunduğu Commons arşivi.
Görsel arşivini ziyaret etOpenStreetMap
Sitedeki interaktif modern harita katmanı OpenStreetMap verileri kullanılarak Leaflet üzerinden gösterilmektedir.
OpenStreetMap'i ziyaret et